Verslag van het bezoek aan Brazilië

van 21 t/m 28 maart 2012

 

woensdag 21 maart

Na een voorspoedige reis werden we, Simon Kuijten en Peter Denneman, hartelijk ontvangen op het vliegveld door Antoon van Noije. Tegen 20.00 uur komen we aan in Perús. Daar wonen Leo Muitjens, Math Vroemen en Luiz Stefani.  Het huis ziet er nog hetzelfde uit als in 1985. Logisch dat Luiz om een grondige aanpassing vraagt. Als we wegrijden naar de Sitio Agar horen we van Antoon dat de kerk ook nodig aan een opknapbeurt toe is en dat het gebouw aan de buitenkant ook als kerk herkenbaar moet worden. Luiz heeft hieromtrent de nodige ideeën.

donderdag 22 maart

Om 8.00 uur zitten we bij Antoon aan het ontbijt. Hij heeft al brood gekocht bij de bakkerij van de Sitio. Na het ontbijt leidt hij ons rond. Wat een geweldig project is dit! Vervolgens rijden we naar het vakantiehuis van de Sitio. Een prachtige plek, omgeven door Amazone-achtige bossen! Dan zetten we koers naar het centrum van São Paulo. We parkeren de auto aan de rand van de stad en gaan per metro verder. Daar lopen we door drukke winkelstraten, eten in een restaurant en bezoeken de kerk van de H. Antonius en de kathedraal uit de jaren dertig. We gaan vervolgens naar een van de ‘uitvlieghuizen’. Hier wonen drie jongeren. Op het terras tegenover dit huis drinken we met de bewoners een biertje en rijden vervolgens terug naar de Sitio.

vrijdag 23 maart

Tegen 10.00 uur komt Pee de Waard ons halen. In anderhalf uur rijden we naar Atibaia en komen aan in de pastorie, gebouwd bovenop de Sacramentskapel. Pee vertelt boeiend over het pastoraat. Ondertussen laat hij de ruimtes van het kerkgebouw zien en tenslotte de kerkzaal zelf. Tegen 13.30 uur rijden we naar een restaurantje in het Centrum. Daar kan Pee – na de inzegening van de zaak – altijd voor niets eten. Na afloop brengt hij ons weer helemaal terug naar Cajamar!

zaterdag 24 maart

Om 9.00 rijden we via Vila Rosina (gebouwd door pater Jongen) naar Perús. Na ontvangst en koffie heb ik allereerst een gesprek met Leo Muitjens. Hij vertelt over van zijn niersteen, die nu in drie stukken is gelaserd, maar nog niet uit zijn lichaam is. Een poging de steen operatief te verwijderen is niet gelukt. Gelukkig heeft hij geen pijn. Daarna heb ik een gesprek met Math. De komstvan Luiz was gewenst, maar had zijn weerslag. Zijn verantwoordelijkheid loslaten, bleek meer van hem te vragen dan verwacht. Hij wil doorgaan met zijn Mensenrechtengroep en meedraaien in het verzorgen van de vieringen. Na de middag rijdt Math ons door Perús. Ik constateer dat er heel wat ten goede is veranderd sinds mijn bezoek in 1985. Er wonen 100.000 mensen, waarvan de helft in de parochie. Een enkele communidade is uitgegroeid tot een zelfstandige parochie.

's Middags rijdt Luiz ons terug naar de Sitio en daar hebben we een gesprek, met Antoon als tolk. Hij is door Math en Leo gastvrij  ontvangen en heeft alle vrijheid gekregen. Carlos Vieira (als Angolese vluchteling opgevangen door Peter Stevens) zal voor stage naar Perús komen. Er komt ook een stagiaire uit de delegatie Peru-Brasil. Ik pleit dat de verbouwing van het huis snel ter hand genomen wordt en dat er verhuisd wordt naar Vila Rosina. Het is nog een jaar verhuurd, maar het huis is groot genoeg om er met twee groepen te wonen.

 ‘s Avonds stappen we in de bus van de Sitio. Samen met David en Anderson, de twee zonen van Antoon, en 3 jongens uit het ‘uitvlieghuis’ rijden we naar de supermercado ‘Extra’ aan de rand van de stad São Paulo. Ik heb nog nooit zo’n grote winkel gezien. We eten patat, gefrituurde kip met cola of pils bij McDonald’s. Ik kijk mijn ogen uit. Na het eten lopen we nog even door de winkel en dan met de bus weer huiswaarts. Deze dag van vooral besprekingen is ten einde. 

 zondag  25 maart

Na het ontbijt rijden we snel naar Perús. Daar bekijken we met Luiz de ruimte boven de kerk die hij wil bestemmen voor het parochiesecretariaat. Iets over half tien begint de feestelijke viering. Simon en ik nemen met Luiz, diaken en kaarsdragers plaats op het priesterkoor. Simon en ik worden door Luiz welkom geheten en dan worden Leo en Math aan de arm van een

    

     

wat oudere man naar voren gebracht. Koor en overvolle kerk zingen de openingszang gevolgd door de  schuldbelijdenis, terwijl enkele personen, onder wie Math en Leo voor het altaar in de doopvont hun handen wassen. Na absolutie en gebed wordt door de kinderen zingend en dansend de bijbel binnengedragen. Elk couplet vraagt daarbij een eigen gebaar, zoals zwaaien en dansen, over het hart strijken, een gebalde vuist maken. Dit neemt de nodige tijd in beslag. Na de eerste lezing en de acclamatie zingt de diaken op een mooie toon het evangelie. Een acclamatie volgt en een korte overweging door Luiz en drie parochianen. Daarin worden Math en Leo meer dan hartelijk bedankt. Na de gezongen geloofsbelijdenis en de voorbede worden de gaven klaargemaakt. Eerst wordt de Nederlandse vlag onder gezang naar voren gebracht en op de trappen neergelegd. Daarop komen de gaven en brengen de kerkgangers onder gezang hun gaven. Voor het Eucharistisch Gebed staan wij rond het altaar. Hand in hand zingen we het Onze Vader. De Vredeswens volgt en ook het vrede wensen! Dat is een gekrioel! Aangrijpend, om mee te maken hoe wildvreemde mensen je van harte de vrede wensen! Na de mededelingen word ik uitgenodigd om iets te zeggen. Leo vertaalde het: ‘Dank dat wij hier met u mogen mee vieren. Ik ben onder de indruk van de uitbundigheid. Al bijna vijftig jaar zijn Nederlandse montfortanen werkzaam in Perús. Van hieruit zijn zij ook naar andere plaatsen in Brazilië gegaan. Vandaag wil ik in de persoon van pater Math en pater Leo alle Nederlandse montfortanen bedanken die hier hebben gewerkt. Pater Luiz en u allen wens ik Gods zegen en bijstand van Maria, Sancta Rosa de Lima en Montfort. Heel veel dank dat u al die jaren pater Math en pater Leo en al die anderen zo hartelijk in uw midden hebt opgenomen. Obrigado.’

Na het applaus komt Antoon met het beeld van Montfort en een parochiaan met het beeld van de Zwarte Madonna naar voren. Als de beelden neergezet zijn, roept Antoon Math naar voren en geeft hem een klomp en een teenslipper. Math is aan de buitenkant zo hard als een klomp, maar van binnen zo zacht als een teenslipper. Antoon hangt hem de Nederlandse vlag om en daarover heen de Braziliaanse. Omdat Math van buiten een Nederlander is, maar van binnen Braziliaan is geworden. Antoon dankt de parochianen voor alles wat zij als Nederlanders van hen hebben geleerd. Na enkele toespraken worden wij uitgenodigd aan de voet van het altaar te komen voor een fotosessie. Tenslotte worden wij uitgenodigd de zegen te geven. Onder luid gejuich, gezang en geklap lopen we door de kerk naar achteren. Zo komt er een einde aan een indrukwekkende viering. Aansluitend wordt in de parochiezaal een warme maaltijd geserveerd voor meer dan honderd mensen.

maandag 26 maart

Om 9.30 uur begint de vergadering met Pee, Leo, Math, Antoon, Luiz, Simon en ondergetekende. Ieder vertelt zijn ideeën over de toekomst.  

plannen Luiz met betrekking tot Perús

Op pastoraal vlak: Er is een begin gemaakt met het opstellen van het algemeen beleid dat verder ingevuld moet worden door de groepen. Officieel voert Luiz eenmaal per maand overleg met Math en Leo. Op het gebied van wonen: Luiz ziet graag een scheiding tussen pastoraal werk en wonen en daarom wil hij het pastoraal centrum naar beneden verplaatsen. Zo wordt het centrum toegankelijker voor de mensen. De pastorie moet uiteindelijk 5 kamers met toilet en douche gaan bevatten en 2 kleinere logeerkamers. Wat betreft het kerkgebouw: de kerk moet aan de buitenkant meer het aanzien van een kerk krijgen en dus o.a. goed in de verf met een groter kruis op het dak. In april 2012 legt de architect zijn plannen voor.

financiering van boven genoemde projecten en andere zaken

Voor de verbouwing van huis en kerkgebouw stellen Math, Leo, Pee en Antoon middelen  beschikbaar uit de algemene kas. Antoon assisteert Luiz bij het beoordelen van de begroting, de aanbesteding en begeleidt dit project. Luiz had al eerder de toezegging gekregen dat hij met gelden uit de algemene kas een nieuwe auto kan aanschaffen.

Vila Rosina

De vergadering gaat er mee akkoord dat in de bijeenkomst op 27 maart 2012 aan Luciano Andreol, overste van de delegatie Peru-Brasil, Vila Rosina wordt aangeboden.

N.B. Tijdens de verbouwing van Perús moet er tijdelijke woonruimte zijn voor tenminste drie personen.

 montfortaans centrum in São Paulo – Perús

Luiz wil graag dat Perús verandert van een parochie, waar montfortanen werken, tot een montfortaanse plek, waar méér gedaan wordt dan het dagelijkse pastoraat. Het uitdragen en verspreiden van de montfortaanse spiritualiteit, uitgeven van Werken van Montfort en roepingenpastoraal moeten gaan behoren tot de mogelijkheden.

 Om 19.30 uur gaat Luiz voor in een viering in de Sitio. Een koortje uit de parochie zingt. In een ongedwongen sfeer begint de viering. Kinderen lezen voor. Luiz houdt met de kinderen een gesprekje n.a.v. het verhaal van de Aankondiging. Het is immers het feest van Maria Boodschap. Luiz maakt de overgang naar het interview dat Antoon met ons heeft. Er worden vragen gesteld als: wat doe je? Wat kom je hier doen? Kinderen vragen ons of we een Braziliaanse zanger kennen en welke landen we bezocht hebben. De offerandegang is ontroerend, zoals ook het vervolg van de viering. Op het eind toont Luiz het beeld van de Zwarte Madonna. Er wordt gezongen en met haar zegent Luiz de aanwezigen. Daarna zijn er voor ieder belegde broodjes en cola.

dinsdag 27 maart

Op weg naar Perús rijden langs het in aanbouw zijnde woonhuis van Antoon. Het huis is eigendom van de Sitio. Antoon betaalt huur en energiekosten. Als we in Perús aankomen is Luciano Andreol al gearriveerd. Ik ken hem nog van het generaal kapittel. Van de Nederlanders vraagt Luciano vooral sympathiek meeleven met het project hier in Brazilië, in het bijzonder het project in Perús, waarmee Luiz is gestart. De Sitio wordt uitdrukkelijk tot het werk van de generale delegatie Peru-Brasil gerekend. Ze nemen graag Vila Rosina aan en beloven het een goede bestemming te geven. Terug in Perús gebruiken we de lunch en nemen afscheid. Veel dank voor het geweldige ontvangst!  Nog een keer terugkomen zit er zeker in.  

São Paulo, Cajamar, Sitio Agar, 27 maart 2012 

Peter Denneman smm